ARTERYEL KAN GAZLARI (AKG )
VE
ASİT – BAZ DENGESİ (ABD) DEĞERLERİ
Normal Değerler: pH → 7.35 -7.45 (ort. 7.40) pH 7.35 ↓ ise Asidoz
7.45 ↑ ise Alkaloz
pH 6.8 ↓ veya 7.8 ↑ olursa ölüm meydana gelir.
pCO2 → 35 -45 mmHg
pO2 → 80 -100 mmHg ( Alt sınır 60 )
O2 saturasyonu (doymuş) → %95 – %100 ( Alt sınır 80 )
HCO3→22-26 m Eg / lt
HCO3 → Kanın en önemli bazıdır. H+ kazanma ve kaybetme özelliğinden dolayı kanı pH değişikliklerinden korur . Böbrekler tarafından kontrol edilir.
HCO3 – 22 m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz
HCO3 – 26 m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz
Baz fazlalığı→ (-2) – (+2) m Eg / lt
Baz Fazlalığı→Toplam tampon bazın arttığını / azaldığını ifade eder
Baz fazlalığı -2 m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz
Baz fazlalığı +2 m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz
ASiT – BAZ BOZUKLUKLARI
Solunum Asidoz
Solunum Alkaloz
Metabolik Asidoz
Metabolik Alkaloz
SOLUNUM ASİDOZU
Nedeni hipoventilasyon’dur. PH↑ ve pCO2↓ ile karakterizedir
Görüldüğü Durumlar : – KOAH
– Hava yolu tıkanması
– Astım krizi
– Ağır pulmoner ödem
– Nöromusküler hastalıklar
– MSS Depresyonu ( örn: ilaçlar-morfin )
Tedavisi : – Nedeni bulup ona göre yapılmalı
– Respiratörün tidal volümünün / hızının arttırılması
– Aspirasyon
– pH’ın normale dönüp dönmediğinin kontrolü
SOLUNUM ALKALOZU
Nedeni hiperventilasyon’dur. PH↑ ve pCO2↓ ile karakterizedir.
Görüldüğü Durumlar : – Ağrı -Ateş
– Hipoksi – Sepsis
– Anksiete,histeri – Kafa travması,beyin lezyonları
– Pulmoner emboli – Gebelik
– Pnömotoraks – Aşırı mekanik ventilasyon
Tedavi : – Nedene yönelik tedavi
– Sedasyon
– Respriratörde tidal volümun ve hızın arttırılması
METABOLİK ASİDOZ
Nedeni : Vücutta aşırı miktarda asit birikmesi veya aşırı miktarda HCO3 kaybı sonucu görülen pH↓ ve HCO3 ↓ ile karakterizedir.
Görüldüğü Durumlar : – Böbrek Yetmezliği
– Diabedik ketoasidoz
– Pankreatik sıvının drenajı
– Methyl Alkol ve salisilat zehirlenmesi
– Diamox tedavisi(karbonik anhidraz inhibitörüdür. Böbreklerde HCO3 kaybına neden olur)
– Ağır ishal
– Açlık
Tedavi : – Nedeni bulup , ortadan kaldırmak
– IV yada P.O. bikarbonat
BELİRTİ VE BULGULAR
ASİDOZ
- Sersemlik yorgunluk
- Bilinç bulanıklığı
- Baş ağrısı
- Bulantı-kusma
- Koma
- Hiperkalemi (K+ ↑)
METABOLİK ALKALOZ
Nedeni: Vücutta fazla miktarda HCO3 bulunması veya üst sindirim sisteminden aşırı miktarda H+ iyonu kaybı sonucu görülen pH↑ ve HCO3↑ ile karakterizedir.
Görüldüğü Durumlar : – Nazogastrik Aspirasyon
– Diüretikler (Böbreklerden aşırı Potasyum kaybına neden olur
– Aşırı kusma
– Aşırı IV ya da P.O. bikarbonat alınması
– Fazla miktarda kan transfüzyonu(Sitrat bikarbonata metabolize olur)
– Kronik Steroid tedavisi
– Kronik Hiperkapninin (pCO2↑) hızla düzeltilmesi (Böbrekler tarafından hızlı kompansasyonu)
Tedavi : – Nedeni bulup tedavi etmek
– Dehidrasyonu düzeltmek
– Hipokalemiyi düzeltmek
– Diomax
BELİRTİ VE BULGULAR
ALKALOZ
- Halsizlik
- Seyirme uyuşma
- Titreme
- Baş dönmesi
- Tetani bayılma
- Hipokalemi (K+ ↓)
ASİT – BAZ BOZUKLUKLARININ ÖZETİ
Bozukluklar Aksaklıklar Dengelenme(Kompansasyon)
Solunum Asidozu PaCO2 ↑ HCO3 ↑ (Böbreklerde tutulur)
Solunum Alkalozu PaCO2 ↓ HCO3 ↓ (Böbreklerden atılır)
Metabolik Asidoz HCO3 ↓ Hiperventilasyon (PaCO2 ↓)
Metabolik Alkaloz HCO3 ↑ Hiperventilasyon (PaCO2 ↑)
ASİT-BAZ STATÜSÜNÜ DEĞERLENDİRME
1. pH 7.35 ↓ ise Asidoz 7.45 ↑ ise Alkaloz
2. pCO2 35 ↓ ise Alkaloz 45 ↑ ise Asidoz (SOLUNUMSAL)
3. HCO3 22 ↓ ise Asidoz 26 ↑ ise Alkaloz (METABOLİK)
4. Hangi bileşik pH ile uyuşuyorsa, öncelik o anom aliye yönelir.
